Tym razem skupimy się na tym, jak słyszymy świat i jak nasze ucho filtruje dźwięki, które docierają z otoczenia. Podczas wydarzenia pokażemy, jak można słyszeć więcej — a nawet inaczej — niż ludzkie ucho.
Spacer poprowadzi Jakub Gucik, który opowie o idei uważnego słuchania i o tym, jak zmienia się świat, gdy zaczynamy naprawdę słyszeć. Wykorzystamy projekt słuchaw artystki Katarzyny Krakowiak i akustyka Andrzeja Kłosaka.
Zbiórka: 19 listopada, godz. 15:45 pod Szkołą Muzyczną w Raciechowicach
Uwaga! Przygotowujemy specjalne rekwizyty do słuchania, dlatego prosimy o wcześniejsze zapisy w sekretariacie szkoły muzycznej. Liczba miejsc ograniczona!
Do udziału zapraszamy wszystkich mieszkańców, bez ograniczeń wiekowych! 
W XVII wieku teoretyk muzyki Athanasius Kircher opisywał niezwykłe wynalazki – mówiące pomniki, samogrające instrumenty, a także urządzenia do podsłuchiwania rozmów. Chciał słyszeć więcej, mocniej, wyraźniej. W tamtych czasach świat nie był jeszcze głośny – człowiek próbował raczej intensyfikować dźwięk, a nie się przed nim bronić.
Potem nadszedł XX wiek, który można uznać za spełnienie marzeń Kirchera. Pojawiły się mikrofony, spektrogramy i inne narzędzia, które pozwalały nie tylko usłyszeć to, czego nie rejestruje ludzkie ucho, lecz także graficznie przedstawić fale dźwiękowe. Analiza spektralna pozwoliła zamienić dźwięk w wizualny obraz, dzięki czemu mogliśmy badać i porównywać brzmienia w sposób wcześniej niemożliwy.
Dokładnie tym zajmowaliśmy się podczas ostatniego spaceru przy Pustelni — słuchaliśmy dźwięków przyrody z użyciem mikrofonów kontaktowych, hydrofonów i geofonów.
A dziś? Słuchawki często nosimy, żeby się chronić przed hałasem. To znak, że audiosfera zmieniła się całkowicie.
A co, jeśli można usłyszeć inaczej?
Tym razem chcemy pokazać uczestnikom, jak samodzielnie zrobić słuchawy – proste narzędzia, dzięki którym można słyszeć więcej i inaczej niż ludzkie ucho.
To świetna propozycja również dla dzieci – rozwija ciekawość, kreatywność i uważność, a do tego jest tania, bezpieczna i możliwa do odtworzenia w każdym domu. Takie słuchawy znakomicie sprawdzają się podczas spacerów, wycieczek, obserwacji natury czy odkrywania własnego podwórka na nowo.
Czym jest ekologia akustyczna?
Wychodząc w teren, łatwo zauważyć, że w zależności od tego, gdzie jesteśmy, zmieniają się również dźwięki dookoła nas – czyli zmienia się audiosfera. W tym kontekście często pojawia się pojęcie ekologii akustycznej – dziedziny, która bada wpływ dźwięku na ludzi, zwierzęta i środowisko.
Kiedy mówimy o ekologii, najczęściej myślimy o zanieczyszczeniu powietrza, wody czy gleby. Coraz częściej jednak pojawia się temat mniej oczywisty – zanieczyszczenie hałasem. Wraz z rozwojem miast, ruchu drogowego i technologii dźwięki wokół nas stały się głośniejsze, intensywniejsze i wszechobecne. Dźwięki, które kiedyś były naturalnym elementem życia, zaczęliśmy nazywać hałasem.
Hałas wpływa nie tylko na komfort.
Dla wielu osób to realna bariera w codziennym funkcjonowaniu – szczególnie dla osób niewidomych i słabowidzących, które poruszają się, opierając się na słuchu. W mieście pełnym dźwięków taka samodzielność robi się trudna albo niemożliwa.
Są też osoby neuroatypowe, których mózg nie filtruje bodźców z otoczenia. Wszystko dociera do nich naraz – rozmowy, silniki, szumy, klaksony. W takich warunkach zwykłe zakupy czy spacer bywają wyzwaniem.
A co ze zwierzętami?
W wielu miejscach hałas zakłóca ich komunikację i orientację – nie słyszą ostrzeżeń, nie mogą polować ani chronić młodych. Część z nich migruje w poszukiwaniu spokojniejszych terenów. Dlatego na mapach akustycznych możemy znaleźć miejsca paradoksalnie ciche, ale „wyjałowione” z życia. Słychać tam tylko hałas – bez śpiewu ptaków i bez obecności zwierząt.
Hałas wpływa także na każdego z nas – zwiększa poziom stresu, zakłóca sen, podnosi poziom kortyzolu, osłabia koncentrację i negatywnie wpływa na zdrowie. Dlatego ekologia akustyczna staje się coraz ważniejsza – choć rzadko o niej rozmawiamy.
Jeśli ktoś chciałby zgłębić temat ekologii akustycznej jeszcze szerzej, polecamy świetne, darmowe źródło: cały numer magazynu Glissando poświęcony właśnie dźwiękowi w kontekście ekologii. https://audiopapers.glissando.pl/category/ekologia/
Materiały są dostępne online — także w formie dźwiękowej. Idealne dla tych, którzy wolą słuchać niż czytać
Wydarzenie dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu Kultura Dostępna 2025, przy wsparciu Gminy Raciechowice.
